Αυτή τη φορά τα νέα ήρθαν από τα τουρκικά ΜΜΕ, που προανήγγειλαν πρόθεση άρσης του τουρκικού casus belli (αιτία πολέμου) εναντίον της Ελλάδας, αν η τελευταία επεκτείνει τα χωρικά ύδατά της στα 12 ν.μ. Η είδηση δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως από την πλευρά της τουρκικής κυβέρνησης και γι' αυτό το λόγο δεν μπορεί ευλόγως να περιμένει κανείς επίσημη τοποθέτηση και από ελληνικής πλευράς. Αυτά στο προσκήνιο. Αλλά ουδείς μπορεί να γνωρίζει μετά βεβαιότητος τι ακριβώς γίνεται στο παρασκήνιο ανάμεσα στην Αθήνα και την Αγκυρα, ενδεχομένως ακόμα και μακριά από τα επίσημα διπλωματικά κανάλια των δύο χωρών. Το βέβαιον όμως είναι ότι η Αγκυρα, που σπεύδει να αφήσει να διαρρεύσει στον Τύπο αυτή η εκ πρώτης όψεως εντυπωσιακή είδηση, ετοιμάζοντας την ΝΕΑ Εθνική Πολιτική της Τουρκίας, που θα οριστικοποιηθεί τον Οκτώβριο, έχει ετοιμάσει αλλαγή πολιτικής στο Αιγαίο, την οποία θα διαπραγματευθεί (αν δεν το κάνει ήδη) με την Αθήνα.

ΕΥΦΥΩΣ η Αγκυρα δεν προσδιορίζει ακόμα τι ακριβώς εννοεί με την πρόθεσή της να άρει το casus belli. Εννοεί άρση του casus belli αν η Ελλάδα δεν επεκτείνει τα χωρικά ύδατά της στα 12 ν.μ.; Εννοεί άρση του casus belli αν και οι δύο χώρες παραμείνουν στα 6 ν.μ.; Εννοεί άρση του casus belli αν και οι δυο χώρες από κοινού επεκτείνουν στο Αιγαίο τα χωρικά ύδατά τους στα 12 ν.μ.; Εννοεί άρση του casus belli αν οι δυο χώρες συναποφασίσουν άλλες διευθετήσεις στα όρια του εθνικού εναέριου και θαλάσσιου χώρου τους και επομένως στην υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου;

ΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ είναι πολλά και οι απαντήσεις άλλες τόσες. Το σίγουρο είναι ότι η κάθε μια από τις παραπάνω περιπτώσεις έχει και διαφορετική συνέπεια πάνω στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο, με αυξομειώσεις των «εθνικών ποσοστών» της κάθε πλευράς, με την Αγκυρα να μη χάνει και πολλά. Αν λάβει κανείς υπόψη του ακόμα ότι στο νέο τουρκικό «δόγμα» προεξάρχουσα θέση λαμβάνει «η ασφάλεια των ενεργειακών οδών» για την Τουρκία, ανάμεσα στις οποίες συγκαταλέγεται και το Αιγαίο, μπορεί εύκολα να καταλάβει κανείς ότι η Αγκυρα αποσκοπεί σε μια γρήγορη διευθέτηση των θεμάτων, πιθανώς με μια ωραία «συνεκμετάλλευση» της θάλασσας «που ενώνει» την Ελλάδα και την Τουρκία, κατά την προσφιλή έκφραση του κ. Νταβούτογλου.

Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ Παπανδρέου ουδέποτε έχει κρύψει ότι βλέπει με πολύ καλό μάτι την «αιγιακή συνεργασία» Ελλάδας - Τουρκίας. Αλλά ό,τι και να σκέπτεται δεν μπορεί να παρακάμψει το γεγονός ότι η Τουρκία αρνείται ακόμα πεισματικά να υπογράψει το Δίκαιο της Θάλασσας, δηλαδή να αποδεχθεί ότι τα ελληνικά νησιά στο Αιγαίο έχουν δική τους υφαλοκρηπίδα. Αυτό παραμένει το μέγιστο εμπόδιο για κάθε εθνική διαπραγμάτευση και δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Υπάρχει κι ένα άλλο ερώτημα. Ο ίδιος υποψήφιος με τις ίδιες επιδόσεις δεν θα γινόταν δεκτός από κανένα ίδρυμα της αλλοδαπής; Σίγουρα δεν θα περνούσε στο Harvard, αλλά κάποιο Polytechnic της Αγγλίας θα άνοιγε τις θύρες του. Θεωρούμε, λοιπόν, το ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας ίδρυμα ισάξιο του Harvard ή έστω πολύ καλύτερο από τα Polytechnic της Βρετανίας;

Το τρίτο ερώτημα αφορά εκείνους που αφενός θέλουν την κατάργηση της βάσης του 10, αλλά ταυτόχρονα φοβούνται την απελευθέρωση της ανώτατης παιδείας. Λένε ότι με τα ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα θα πέσει το επίπεδο σπουδών, λόγω εμπορευματοποίησης της παιδείας. Αν και κανείς δεν θέτει ζήτημα ιδιωτικών ΑΕΙ, αλλά μόνο μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών, ας υποθέσουμε ότι αυτά θα θελήσουν να μεγιστοποιήσουν τα έσοδά τους και θα χαμηλώσουν τον πήχυ εισαγωγής. Πόσο πιο χαμηλά όμως από το 0,9 μπορούν να τον πάνε;

Το αντίστροφο ακριβώς ερώτημα αφορά τους υπέρμαχους της «βάσης του 10», οι οποίοι κατά κανόνα είναι και υπέρ της απελευθέρωσης της ανώτατης παιδείας. Ομως: στα συμβεβλημένα με πανεπιστήμια του εξωτερικού κολέγια, οι σπουδαστές μπαίνουν χωρίς εξετάσεις. Πού ξέρουμε, αν μεταξύ αυτών των χιλιάδων που εισρέουν στην ιδιωτική παιδεία δεν είναι κάποιος τού 0,9 ή και τού 0,5; Τα επαγγελματικά δικαιώματα, έτσι κι αλλιώς, με οδηγία της Επιτροπής είναι αναγνωρισμένα για όλους.

Οπως γίνεται με όλα τα πράγματα στη χώρα, έτσι και η συζήτηση για την παιδεία κινείται με τα εκάστοτε στερεότυπα της μόδας. Τη μια, εναποθέτουμε τις ελπίδες μας στη Σκύλλα και, την άλλη, λατρεύουμε τη Χάρυβδη. Από το «Παιδεία για όλους» περάσαμε απέναντι στο «ε, όχι και γι’ αυτούς!». Δεν κάνουμε καν μια ενδιάμεση στάση να αναλογιστούμε ότι «με βάση το δέκα τα βάζουμε, χωρίς βάση το δέκα τα βγάζουμε, τι έχουν τα έρμα και δεν μορφώνονται;». Μήπως δεν πρέπει να ψάχνουμε τους «ιδανικούς αριθμούς» που ταιριάζουν σε όλο το σύστημα; Ετσι κι αλλιώς πειραματιστήκαμε με όλους τους πιθανούς συνδυασμούς: στις εξετάσεις δοκιμάσαμε βάση του 10 και μη βάσεις· προσπαθήσαμε με 4, 6, 8, 10, 14 εξεταστέα μαθήματα· θεσμοθετήσαμε μία, δύο και τρεις εξεταστικές περιόδους. Ολα απέτυχαν, διότι δεν ανταποκρίνονταν στη σύνθετη πραγματικότητα. Με άλλα λόγια, κάθε χρόνο έχουμε ένα 1989 για την παιδεία κι εμείς επιμένουμε ότι το σοβιετικό σύστημα απλώς πρέπει να αλλάξει παραμέτρους. Μήπως είναι η ώρα να αλλάξουμε την κρατικοκεντρική θεώρηση της ανώτατης παιδείας;

Ο πρωθυπουργός θα ήθελε πολύ να επιτευχθεί μια συμφωνία με την Τουρκία που θα ρύθμιζε τις ελληνοτουρκικές εκκρεμότητες. Δεν είναι άλλωστε ο πρώτος, και ο Κ. Σημίτης και ο Κ. Καραμανλής οραματίσθηκαν κάτι ανάλογο. Φαίνεται πάντως πως έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στις διαπραγματεύσεις, τις οποίες διεξάγει για λογαριασμό της ελληνικής κυβέρνησης ένας εξαιρετικά έμπειρος βετεράνος διπλωμάτης. Οπως πάντα, όμως, το ερώτημα είναι αν οι δύο κυβερνήσεις θα έχουν την πολιτική βούληση και ισχύ να προχωρήσουν σε μια συμφωνία. Ο κ. Παπανδρέου διατρέχει έναν σημαντικό κίνδυνο: να χάσει με μια τέτοια συμφωνία την επαφή με ένα κομμάτι του «πατριωτικού» ΠΑΣΟΚ, το οποίο έχει ήδη απομακρυνθεί ψυχικά από το κυβερνών κόμμα μετά το Μνημόνιο και το οποίο θα μπορούσε να γοητευθεί από το (βέβαιο) «Οχι» του κ. Σαμαρά. Ενα κομμάτι της κοινής γνώμης, που είναι ήδη θυμωμένο με το πολιτικό σύστημα, ενδέχεται να πεισθεί πως μια ελληνοτουρκική συμφωνία συνιστά μια «ταπείνωση» που συνδέεται με την οικονομική αδυναμία της χώρας. Η οικονομική κρίση, άλλωστε, πάντοτε ενισχύει τη ροπή προς τη συνωμοσιολογία.

Η αλήθεια είναι πως δεν μπορεί να υπάρξει ποτέ μια δίκαιη και σοβαρή διευθέτηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων αν οι πολιτικοί, οι ειδικοί και τα μέσα ενημέρωσης δεν μιλήσουν ειλικρινά για αυτά τα θέματα. Δύο γενιές Ελλήνων ανατράφηκαν με το μαξιμαλιστικό, λαϊκιστικό δόγμα που θεωρεί ότι η Ελλάδα έχει παντού δίκιο. Οποιοι επιχείρησαν, όπως ο μακαρίτης Βύρων Θεοδωρόπουλος ή ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωστής Στεφανόπουλος, να εκστομίσουν κάποια ψήγματα ρεαλιστικών προτάσεων, λοιδορήθηκαν. Πρέπει, όμως, κάποια ώρα να λεχθούν αλήθειες για το αν μπορείς να έχεις διαφορετικό εναέριο και θαλάσσιο χώρο, αν το FIR είναι ζωτικός εθνικός χώρος ή διεθνής χώρος που η διεθνής κοινότητα έχει αναθέσει στην Ελλάδα να επιτηρεί, αν οι αποφάσεις για την υφαλοκρηπίδα λαμβάνονται με βάση την αρχή της αναλογικότητας κ. λπ., κ. λπ. Μέχρι τώρα το μονοπώλιο αυτής της συζήτησης έχει ένα λόμπι που απλώς επιχειρεί να βάλει τους έχοντες άλλη άποψη στην κατηγορία του μειοδότη ή του πράκτορα. Τώρα, όμως, που τελειώνει ο υστερικός λαϊκισμός της μεταπολίτευσης, καλό θα ήταν να σοβαρευθούμε και στη συζήτηση των εθνικών μας θεμάτων. Λιγότερο πατριώτης δεν είναι, άλλωστε, ο λιγότερο φωνακλάς ή μαξιμαλιστής, αλλά αυτός που φλερτάρει με την ανευθυνότητα και δεν καταλαβαίνει τα ρίσκα που εμπεριέχουν οι υπερβολές.

Είναι, ακόμη, σημαντικό σε αυτήν τη διαδικασία να ρίξουμε μια ματιά στην πρόσφατη ιστορία μας και να δούμε πού μας οδήγησαν κινήσεις που φαινομενικά ήταν εντυπωσιακές. Τα μεγαλύτερα λάθη των τελευταίων 36 ετών ήταν, κατά σειρά, η αποχώρηση της Ελλάδος από το ΝΑΤΟ, η άνευ λόγου πρόκληση της κρίσης του 1987 που οδήγησε τελικά σε απώλεια κυριαρχίας, καθώς από τότε η Ελλάδα μπορεί να κάνει έρευνες μόνο εντός των χωρικών της υδάτων και τέλος, η άλογη κλιμάκωση της κρίσης των Ιμίων με την τοποθέτηση επίσημης σημαίας χωρίς κανείς να σκεφθεί την επόμενη μέρα. Κάποιοι επιμένουν ακόμη και σήμερα πως το λάθος ήταν ότι δεν κάναμε πόλεμο το 1996 στα Ιμια. Οι πιο σώφρονες έχουν καταλάβει από τότε πως η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ελλάδα είναι να μην πέφτει σε παγίδες που μπορούν να οδηγήσουν σε κλιμάκωση και σύγκρουση.

Το παράδοξο με όλα τα παραπάνω είναι πως η συντριπτική πλειοψηφία των σοβαρών πολιτικών, διπλωματών, στρατιωτικών κ. ά. συμφωνούν ότι είναι καιρός να λεχθούν αλήθειες και να σπάσουν μερικά ψευδή ταμπού. Συμφωνούν όμως πίσω από κλειστές πόρτες γιατί μόλις ανάψουν οι κάμερες επιδίδονται σε πατριωτικές κορώνες της δεκάρας, φοβούμενοι μήπως κατηγορηθούν για «προδοσία». Ο φόβος αυτής της ρετσινιάς, που είναι τόσο σύμφυτη με την αρνητική πλευρά του DNA μας, έχει εμποδίσει εδώ και χρόνια οιαδήποτε λογική συζήτηση για την εξωτερική μας πολιτική.

Την τηλεόραση μπορεί να την προσεγγίσει κανείς με πολλούς τρόπους:

- ως ένα ανοικτό παράθυρο στο παγκόσμιο χωριό

- ως έναν ιμάντα μεταβίβασης πληροφοριών και γνώσεων

- ως ένα διαμεσολαβητή ανάμεσα στα γεγονότα και την απεικόνισή τους

- ως ένα εργαλείο πειθούς ή και προπαγάνδας

- ως ένα μηχανισμό κατασκευής συναίνεσης

- ως ένα «ράφι» κατανάλωσης ιδεών

- ως ένα δίαυλο επικοινωνίας πολιτισμών

- ως ένα πορτάκι δια-φυγής

- ως απλό κουτί ψυχαγωγίας και διασκέδασης

- ως ένα πεδίο προβολής προϊόντων και εμπορευμάτων.

ΑΠΟ αυτό το menu ο κάθε τηλεθεατής μπορεί ν' «αγοράσει», δηλαδή να προτιμήσει όποια εκδοχή τού πάει περισσότερο. Αρα έχουμε την τηλεόραση που μας αξίζει.

ΔΕΝ είναι εύκολο ν' αξιολογήσουμε την ελληνική τηλεόραση στο σύνολό της, διότι αλλιώς λειτουργούν τα ιδιωτικά και αλλιώς τα κρατικά κανάλια. Γενικά πάντως οι κακές εκπομπές είναι περισσότερες από τις καλές, οι καλές εκπομπές δεν απευθύνονται σε όλους (λόγω ύφους ή και λόγω ώρας), τα προγράμματα είναι κυρίως προσανατολισμένα στον (εκ προθέσεως;) απο-προσανατολισμό του κοινού (είτε από τα πραγματικά του προβλήματα είτε από την ίδια την πραγματικότητα).

ΚΙ ακόμη: η ελληνική τηλεόραση λειτουργεί άνομα. Ούτε καν ο κανόνας της υγιούς αγοράς δεν ισχύει. Ενας είναι ο κανόνας: να μην υπάρχουν κανόνες για κανέναν (ούτε για τον ιδιοκτήτη ούτε για το δημοσιογράφο ούτε για τους καλεσμένους).

ΝΟΜΙΖΩ ότι η τηλεόραση απομυθοποίησε τα πάντα χωρίς να κατορθώσει να φτιάξει καινούργιους μύθους. «Εκαψε» πολλά πολιτικά πουλέν, ανέδειξε μερικά αστέρια μιας χρήσης ή μιας τηλεοπτικής περιόδου, αλλά δεν καθιέρωσε αυτούς που δεν ήταν ήδη «νομιμοποιημένοι» για άλλους λόγους.

ΟΣΟΝ αφορά τον πολιτικό λόγο ή τις πολιτικές συζητήσεις, νομίζω ότι η συνειδητή επιλογή των εκπομπών (και των δημοσιογράφων που τις διευθύνουν) αφ' ενός να καλούν πάντοτε τα ίδια πρόσωπα (που λένε συνήθως τα ίδια ξύλινα επιχειρήματα) κι αφ' ετέρου να προτιμούν τις κοκορομαχίες και τις ιδεολογικές υστερίες από τον νηφάλιο πολιτικό διάλογο, έχει πλήρως απαξιώσει τη σχετική λειτουργία.

ΤΩΡΑ τελευταία τα πράγματα έχουν χειροτερεύσει, αφού ορισμένα κανάλια, αντί να λένε «ειδήσεις για όλους», μοιάζει να βγάζουν κομματικές προκηρύξεις (χωρίς να 'χουν την εντιμότητα να το λένε).

ΓΙΑΤΙ τα σκέφτηκα όλα αυτά τώρα; Γιατί είναι καλοκαίρι και όλες οι τηλεοράσεις (πρέπει να) είναι κλειστές.

ΔΙΑΚΟΠΕΣ σημαίνει off στον διακόπτη.

ΑΛΛΙΩΣ ούτε στις διακοπές θα χαρούμε την (όποια) ελευθερία μας.

Η ΑΠΛΗ ΛΟΓΙΚΗ ΛΕΕΙ ότι όταν πας σε μια διαπραγμάτευση ζητάς περισσότερα για να έχεις τη δυνατότητα να υποχωρήσεις και να πάρεις αυτό που πραγματικά θέλεις. Αυτό έκαναν και οι εταίροι, οι οποίοι παρουσιάζοντας το σχέδιο του μνημονίου διαπίστωσαν έκπληκτοι ότι η ελληνική κυβέρνηση ήταν τόσο έντρομη στην ιδέα ότι μπορεί να μην πάρει τα δάνεια, που δεν άλλαξε ούτε κόμμα... Αυτό φάνηκε, άλλωστε, στη συνέχεια όταν ενώπιον της λαϊκής κατακραυγής υπουργοί εκλιπαρούσαν τις Βρυξέλλες για κάποιες βελτιώσεις, ενώ ευχαριστούσαν τους κοινοτικούς για τα... ψίχουλα που πήραν. Τα μέτρα που ελήφθησαν ήταν τόσο πολλά που στην αρμόδια Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων δεν εκφράστηκε ποτέ η παραμικρή ανησυχία για την επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί σχετικά με τη μείωση του ελλείμματος το 2010.

TΟ ΙΔΙΟ… ΒΙΟΛΙ και στη διαπραγμάτευση που γίνεται σήμερα στην Ε.Ε. σχετικά με τις κυρώσεις που θα επιβάλλονται στις χώρες με δημοσιονομικά προβλήματα. Πλήρως εξαρτημένη από τις δόσεις των δανείων των εταίρων η κυβέρνηση, μέσω του αρμόδιου υπουργού Γιώργου Παπακωνσταντίνου, χρησιμοποιεί μόνο τη λέξη «ja» στις εξωφρενικές απαιτήσεις των Γερμανών.

ΔΕΧΘΗΚΕ, μεταξύ των άλλων οικονομικών κυρώσεων, να διακόπτονται οι χρηματοδοτήσεις από το Γεωργικό Ταμείο της Κοινότητας στις χώρες με υπερβολικό έλλειμμα και χρέος, ενώ γνωρίζει ότι οι Ελληνες αγρότες εισπράττουν ετησίως 3,5 δισ. ευρώ, ποσό που αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 40% του εισοδήματός τους.

ΕΙΝΑΙ ΒΕΒΑΙΟ ότι θα αποδεχθεί επίσης και τις πολιτικές κυρώσεις στη συνέχεια της διαπραγμάτευσης, όπως η αναστολή της ψήφου στη λήψη των αποφάσεων στην Ε.Ε., ή ακόμη και την εντελώς ακραία θέση του Βερολίνου να προβλεφθεί δυνατότητα συμφωνημένης χρεοκοπίας ενός κράτους-μέλους. Το αν αυτή η εξέλιξη οδηγεί σε έξοδο από την ευρωζώνη είναι «ψιλά γράμματα». Ολα στο βωμό της επόμενης δόσης των δανείων...

Οπως ίσως θυμόμαστε όλοι, ο πρωθυπουργός αντελήφθη τον πραγματικό κίνδυνο της χρεοκοπίας όταν πήγε στο Νταβός και βρέθηκε να τον κυνηγούν στους διαδρόμους τραπεζίτες, ξένοι πολιτικοί και δημοσιογράφοι. Ο κ. Παπανδρέου ήταν τακτικός θαμών στις συναντήσεις του Νταβός και λάτρευε πάντοτε τις συνεδριάσεις που είχαν να κάνουν με διεθνή κοινωνιολογικά ή κλιματολογικά ζητήματα. Υπέστη πραγματικο σοκ όταν όλοι του έλεγαν το ίδιο πράγμα: «Kάνε κάτι, γιατί θα χρεοκοπήσεις». Ακολούθησε, μια Κυριακή μεσημέρι, εκείνη η περίφημη συνάντηση με μια ομάδα τραπεζιτών κατά την οποία άκουσε από τα πιο υπεύθυνα χείλη τα ίδια περίπου πράγματα.

Ισως τώρα έχει έλθει η στιγμή για μια νέα εμπειρία «τύπου Νταβός», μια συνάντηση κατά την οποία ο κ. Παπανδρέου θα ακούσει και θα μάθει τα πράγματα όπως έχουν από την επιχειρηματική «πιάτσα». Η αλήθεια είναι πως έχουν γίνει πολλά τους τελευταίους μήνες. Από τις αλλαγές στο ασφαλιστικό και το εργασιακό έως τον «Καλλικράτη» και τον νόμο για τη μετανάστευση, η χώρα βιώνει ένα μπιγκ μπανγκ. Ο κ. Παπανδρέου μοιάζει να αγνοεί το πολιτικό κόστος όταν χρειάζεται να πάρει δύσκολες αποφάσεις, αρκεί κάποιος να τις έχει έτοιμες και να έχει τον άνθρωπο που θα τις εφαρμόσει...

Ενας κορυφαίος ξένος τραπεζίτης έθετε το ζήτημα ως εξής: «Ο κ. Παπανδρέου μάς έχει επιτέλους πείσει πως είναι διατεθειμένος να κάνει ό,τι χρειάζεται για να αποφύγει τη χρεοκοπία. Μοιάζει διατεθειμένος ακόμη και να πηδήξει από ψηλά αν χρειάζεται...». Πρόκειται για σημαντική διαπίστωση, ιδιαίτερα γιατί προέρχεται από έναν τραπεζίτη που είχε σοκαριστεί το φθινόπωρο, όταν μιλούσε στον κ. Παπανδρέου για «μαύρη χρεοκοπία» και εκείνος του έλεγε για «πράσινα ομόλογα και πράσινη ανάπτυξη». Οι Ευρωπαίοι εταίροι μας, το ΔΝΤ και εν μέρει οι αγορές βλέπουν ότι ο πρωθυπουργός επιχειρεί να εφαρμόσει τις αλλαγές που προβλέπει το Μνημόνιο και δίνουν σημαντικό «τράτο» στη χώρα.

Το ζήτημα είναι, όμως, πως το εγχείρημα μπορεί να τιναχθεί στον αέρα. Ο κ. Παπανδρέου και η πλειονότητα των συνεργατών του δεν καταλαβαίνουν καθόλου, μα καθόλου, σε τι κατάσταση βρίσκονται οι ελληνικές επιχειρήσεις. Κάποιος τους έχει πείσει πως οι επιχειρηματίες έχουν τεράστια ποσά κρυμμένα σε σεντούκια. Σύμφωνα με αυτήν τη θεωρία, λοιπόν, αντέχουν έστω και αν το κράτος δεν τους αποδίδει τον ΦΠΑ ή αν τους επιβάλλει εξοντωτικούς φόρους. Πρόκειται για μια άρρωστη αντίληψη, που αν συνεχιστεί θα οδηγήσει την αγορά στην απόγνωση. Βεβαίως και υπήρξαν επιχειρήσεις που έζησαν κλέβοντας ουσιαστικά το κράτος, τράπεζες που χρηματοδότησαν απίθανα εγχειρήματα με προσωπικά ανταλλάγματα για στελέχη τους κ. λπ. Και είναι, ίσως, υγιές να κλείσουν κάποιοι εξ αυτών για να «καθαρίσει» λίγο το σύστημα, όπως συμβαίνει διεθνώς. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως ο επιχειρηματίας που έκανε μια μεγάλη επένδυση πρέπει να τιμωρηθεί και το κράτος να αρνείται να του δώσει τις επιδοτήσεις που του χρωστάει ή να επιστρέψει τον ΦΠΑ.

Ο μεγάλος κίνδυνος είναι να έχουμε τον Σεπτέμβριο ένα τσουνάμι «λουκέτων», μαζικών απολύσεων και μη εξυπηρετούμενων δανείων. Αυτή η κυβέρνηση έχει χάσει τον έλεγχο στη διαχείριση της πραγματικής οικονομίας και δεν κάνει τίποτα για να δώσει όραμα ανάπτυξης σε ζωτικούς κλάδους. Ασφαλώς και είναι φυσικό αυτό, όταν τα κορυφαία στελέχη έχουν κυριολεκτικά πνιγεί από τις εξελίξεις στα δημοσιονομικά. Ταυτόχρονα, όμως, δεν είναι λογικό να μην προχωρούν το νέο αναπτυξιακό πλαίσιο, οι μεγάλες επενδύσεις στην ενέργεια ή στον αγροτικό τομέα.

Ίσως λοιπόν χρειάζεται κάποια στιγμή σύντομα να ακούσει ο κ. Παπανδρέου από πρώτο χέρι τι περιμένει ο κόσμος της αγοράς για να πάρει μια ανάσα. Ο Σεπτέμβριος θα είναι κρίσιμος. Πολλοί επιχειρηματίες περιμένουν να δουν τι κλίμα θα επικρατήσει και τι σήμα θα δώσει η κυβέρνηση για να λάβουν σημαντικές αποφάσεις. Από αυτές θα εξαρτηθεί πόσο βαρύς και μαύρος θα είναι ο χειμώνας που μας περιμένει, μετά την ανάπαυλα των διακοπών.

Είναι αλήθεια πως τα αναγκαία για τη διάσωση της ελληνικής οικονομίας μέτρα είναι οδυνηρά. Ειδικά σε μια κοινωνία που από τη μεταπολίτευση και δώθε δεν ένιωσε το γύρισμα των οικονομικών κύκλων. Παρά τα αριστερά θρυλούμενα, τα εισοδήματα ανέβαιναν ακόμη και σε εποχές «λιτότητας». Τότε που οι συνδικαλιστές του Δημοσίου έβγαιναν με ντουντούκες στους δρόμους, διαμαρτυρόμενοι για τις «αυξήσεις που ισοδυναμούσαν με ένα κουλούρι». Το παντεσπάνι των πλασματικών υπερωριών και των ανήκουστων επιδομάτων (όπως αυτό της «έγκαιρης προσέλευσης») το έκρυβαν.

Το πρόβλημα βέβαια στην Ελλάδα δεν είναι ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι παίρνουν πολλά. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι είναι πολλοί. Αυτό που τώρα αποκαλούμε «πολιτικό σύστημα», βόλευε μυριάδες σε υπηρεσίες, ΔΕΚΟ, νομαρχίες, δημαρχεία, όπου τέλος πάντων μπορούσε να βρει τρύπα να βολέψει κάποιους. Και, για να τα λέμε όλα, μυριάδες βολεύονταν από αυτό. Γι’ αυτούς τους αθρόους διορισμούς (100.000 την τελευταία πενταετία) δεν διαμαρτυρήθηκε κανείς. Δεν μίλησαν οι μαζικοί φορείς, δεν κραύγασαν οι εφημερίδες, ούτε καν όταν ιδρύθηκε η Αγροφυλακή. Ηταν διάχυτη η αντίληψη στην κοινωνία πως το κράτος είναι μια μηχανή που παράγει λεφτά και το μόνο που έπρεπε να μας απασχολεί ήταν ποιος θα προλάβει να τα πάρει. Γι’ αυτό, ήταν λίγες οι γκρίνιες όταν καταργήθηκε η λίστα φαρμάκων: το επιχείρημα ήταν ότι τα γεροντάκια αξίζουν τα ακριβότερα φάρμακα της αγοράς. (Προσοχή! Οχι τα καλύτερα, αλλά τα ακριβότερα.) Γι’ αυτό ευλογούσαν όλοι τη διάλυση του «μισητού ΣΔΟΕ»: το κράτος έπρεπε να βρει από αλλού λεφτά αντί να ταλαιπωρεί τους μικρομεσαίους. Ακουσε κανείς την ΑΔΕΔΥ να διαμαρτύρεται για τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις των δημόσιων υπαλλήλων; Το αίτημα ήταν να μην εξομοιωθούν τα όρια συντάξεων ανδρών και γυναικών. Και τα λεφτά που λείπουν από τα ασφαλιστικά ταμεία; Ο άγιος Προϋπολογισμός μπορούσε να τα καλύψει. Ζητούσε κανείς να ιδιωτικοποιηθεί η Ολυμπιακή; Ολοι ζητούσαν κρατικό τον «εθνικό αερομεταφορέα». Οσο για το 1.000.000 ευρώ που στοίχιζε ημερησίως, έχει ο θεός, δηλαδή το κράτος.

Και ύστερα ήρθε η χρεοκοπία...

Δεν γνωρίζω αν η δυσθυμία των ημερών οφείλεται τόσο στα σκληρά μέτρα ή στην ξαφνική αποκάλυψη πως ο θεός της σύγχρονης Ελλάδας είναι νεκρός. Είναι η κατάρρευση των βεβαιοτήτων, οι οποίες όπως όλα τα πράγματα στην Ελλάδα είχαν στο κέντρο τους το κράτος. Αυτό δεν επικαλούμασταν σε κάθε νόσο και κάθε πλημμύρα; Αυτό δεν ήταν εγγυητής ότι δεν θα υπάρξει απώλεια εισοδήματος; Το κράτος δεν πλήρωνε μέχρι και σύνταξη στις άγαμες κορασίδες των συνταξιούχων δημόσιων υπαλλήλων μετά τον θάνατό τους, ασχέτως σε ποια ηλικία έφταναν αυτές; Αυτή η βεβαιότητα πεθαίνει: του κράτους εγγυητή όχι μόνο θέσεων εργασίας, αλλά και διαρκούς βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου –έστω κατά ένα κουλούρι την ημέρα.

Η αποκρατικοποίηση της νοοτροπίας μας θα είναι πολύ πιο δύσκολη ακόμη και από την αποκρατικοποίηση της Ολυμπιακής. Πρέπει όμως να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τον θεό που πέθανε. Το κράτος χρειάζεται. Πιο μικρό και σε άλλο ρόλο: να είναι δίχτυ ασφαλείας για τους αδύναμους και όχι εγγυητής της βολής όσων μπορούν να πιέσουν.

Ενα μεγάλο κομμάτι του πολιτικού μας κόσμου, στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, περιμένει με αγωνία να ανοίξει μια από τις επόμενες ημέρες ένα e-mail που θα γράφει: «Συγχαρητήρια, κερδίσατε ένα δωρεάν μηχανισμό διάσωσης, θα δανεισθείτε με 3,75% για τη δεκαετία, θα σας σβήσουμε και ένα κομμάτι του χρέους και μπορείτε να συνεχίσετε να κυβερνάτε τη χώρα όπως τα τελευταία χρόνια». Ακόμη και αν πάρουν ένα τέτοιο ή παρόμοιο e-mail ελπίζω να αντιληφθούν ότι πρόκειται για spam, δηλαδή για ένα ακόμη «σκουπίδι» γραμμένο από απατεώνες. Πολύ θα θέλαμε όλοι να είναι αληθινά τα e-mails για τον «πρώην υπουργό Οικονομικών της Γκάνας που έχει αφήσει 2 δισ. δολάρια για ξέπλυμα», αλλά πού τέτοια τύχη... Και οι πολιτικοί μας θα ήθελαν να βρεθεί η μαγική λύση για τα προβλήματά μας, αλλά δεν υπάρχει.

Ο κόσμος αρχίζει να το καταλαβαίνει αυτό, με μεγάλη καθυστέρηση είναι η αλήθεια. Και τώρα έχει θυμώσει πολύ με τους πολιτικούς. Προσωπικά μού έκανε τεράστια εντύπωση το μεγάλο ενδιαφέρον για το τι θα έλεγε και πώς θα κινηθεί στο μέλλον ο Ανδρέας Βγενόπουλος, με αφορμή την προχθεσινή του τηλεοπτική συνέντευξη. Δεν έχω ιδέα αν ο κ. Βγενόπουλος θα ήθελε να μπλέξει κάποτε στην πολιτική ή όχι και δεν είναι το πρόσωπο που ενδιαφέρει τόσο, όσο το φαινόμενο. Οταν συναντάς εντελώς άσχετους ανθρώπους που περιμένουν με αγωνία μια συνέντευξη και όταν ακόμη ακούς από τα πιο έμπειρα πολιτικά μυαλά της χώρας πως «τετέλεσται το πολιτικό σύστημα όπως το ξέραμε», τότε πρέπει να είσαι πολύ αφελής για να μην καταλάβεις ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει. Ο κόσμος διψάει για δημόσια πρόσωπα που τα λένε «χύμα», που μοιάζουν έτοιμα να σπάσουν αυγά και έχουν μια πλατφόρμα πολιτικής κάθαρσης.

Οι κ. Παπανδρέου και Σαμαράς έχουν ο καθένας από μια τελευταία ευκαιρία να σώσουν την παρτίδα. Ο μεν κ. Παπανδρέου αν υπερβεί εαυτόν και ΠΑΣΟΚ και τα αλλάξει όλα, ο δε κ. Σαμαράς αν σταματήσει να μοιάζει με τον ηγέτη της περεστρόικα της Ν.Δ. περιβαλλόμενος από όλους τους Σουσλώφ του παρελθόντος. Και οι δύο πρέπει να καταλάβουν ότι έχουν πολύ λίγο χρόνο στη διάθεσή τους. Ο θυμός της μεσαίας τάξης είναι σήμερα βουβός, αλλά το φθινόπωρο θα γίνει οξύς και κανείς δεν ξέρει πώς θα εκδηλωθεί.

Κάποιοι έμπειροι πιστεύουν ότι τον επόμενο χειμώνα θα είναι λίγοι οι ενεργοί πολιτικοί που θα μπορούν να κυκλοφορούν στον δρόμο χωρίς τον κίνδυνο του προπηλακισμού.

Κανείς δεν ισχυρίζεται πως αυτά τα φαινόμενα είναι απαραίτητα υγιή και θα πρέπει να ξεχωρίσουμε το σιτάρι από την ήρα.

Υπάρχουν πολιτικοί που δουλεύουν σκληρά, δεν κλέβουν, είναι αποτελεσματικοί και νοιάζονται πραγματικά για τον τόπο. Δεν είναι πολλοί, αλλά υπάρχουν. Το ερώτημα είναι το αν αποτελούν κρίσιμη και ικανή μάζα που θα βγάλει πέρα το σισύφειο έργο των επόμενων τριών ετών ή αν θα τους πάρουν σβάρνα οι εξελίξεις.

Με άλλα λόγια, ο κ. Βγενόπουλος μπορεί να κάνει ή να μην κάνει για το αφόρητο καμίνι της ελληνικής πολιτικής ζωής, μπορεί να πείθει ή να ακούγεται μονοδιάστατος και απλοϊκός, αλλά αυτό που έχει σημασία είναι η δίψα της κοινωνίας για νέα πρόσωπα που είναι ή δείχνουν ότι είναι έτοιμα να τα βάλουν με το υπάρχον σύστημα και να εκφράσουν έναν μη ξύλινο κομματικό λόγο.

Μια οικογένεια γνωστών θέλησε να περάσει τις ημέρες του Πάσχα σε χωριό της ορεινής Δυτικής Μακεδονίας και, όπως γίνεται σε αυτές τις περιπτώσεις, έψαξε νωρίς για χώρο διαμονής. Τηλεφώνησε σε ένα από τα αγροτουριστικά καταλύματα και ζήτησε ένα δίκλινο δωμάτιο. Οταν άκουσε την τιμή, πάγωσε: 250 ευρώ τη βραδιά με πρωινό και 30 ευρώ το άτομο επιπλέον για το «πασχαλινό ρεβεγιόν».

Εψαξε για κάτι φθηνότερο και τελικά βρήκε, σε έναν ξενώνα, δωμάτιο με δύο κρεβάτια με 120 ευρώ τη βραδιά συν –αυτό ήταν προαιρετικό στην τιμή, 30 ευρώ και εκεί– ένα επιπλέον ποσό για το ρεβεγιόν. Οι άνθρωποι, θέλοντας να περικόψουν τα έξοδα, δήλωσαν πως δεν επιθυμούν συμμετοχή στο πασχαλινό τραπέζι, προτιμώντας να γλεντήσουν σε κάποια από τις ταβέρνες του χωριού, με τις φημισμένες σούβλες.

Ο ξενοδόχος, όμως, τους ενημέρωσε ότι ανήμερα το Πάσχα οι ταβέρνες παραμένουν κλειστές και –προκειμένου να τηρήσουν το έθιμο– συμφώνησαν να πληρώσουν το εξηντάρι, 30 για τον κάθε έναν δηλαδή, και να «κάνουν Χριστός Ανέστη» στο ξενοδοχείο.

Για να μη μείνουν νηστικοί, συμμετείχαν σε ένα μάλλον σαρακοστιανό, παρά πασχαλινό, τραπέζι και, όταν αργότερα κατέβηκαν για μια βόλτα στο χωριό, με έκπληξη διαπίστωσαν ότι οι ταβέρνες, όχι μόνον ήταν ανοιχτές, αλλά και γεμάτες κόσμο που απολάμβανε αρνιά και παραδοσιακά κοντοσούβλια.

«Αλίμονο, γιατί να είμαστε κλειστά; Εμείς τέτοιες μέρες περιμένουμε για να δουλέψουμε», ήταν η απάντηση ενός ταβερνιάρη, στον οποίο εξομολογήθηκαν το πάθημά τους. Ο πονηρός ξενοδόχος έκρυψε από τους πελάτες του την εκτός ξενώνα (του) επιλογή του πασχαλινού τραπεζιού, για να κερδίσει εξήντα ευρώ και πράγματι τους τα πήρε.

Τέτοιες ή παρόμοιες ιστορίες έχουν να διηγηθούν πολλοί απ’ όσους κατέφυγαν τις μέρες του Πάσχα σε ξενοδοχεία και αγροτουριστικά καταλύματα για να περάσουν τις γιορτές. Οι καπάτσοι του τουρισμού έδρασαν γδέρνοντας και εξαπατώντας τον κόσμο, πιστοί στη λογική της αρπαχτής. Δυστυχώς, δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά, αλλά για μια νοοτροπία ευρέως διαδεδομένη στον τουρισμό μας, η οποία υπονομεύει τη μεγαλύτερη βιομηχανία της χώρας.

Σε ένα παλαιότερο σχόλιο της στήλης για το τι συμβαίνει τα καλοκαίρια στα νησιά με τους αετονύχηδες, ένας Ελληνας υψηλόβαθμος αξιωματούχος στον Οργανισμό Τουρισμού της Ελβετίας μου περιέγραψε, μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος, απίστευτες μαρτυρίες Ελβετών τουριστών, όπως τις κατέθεσαν, επιστρέφοντας στην πατρίδα τους. Το φαινόμενο βέβαια της χαμηλής ποιότητας παροχής υπηρεσιών δεν έιναι καινούργιο ούτε απότοκο της σημερινής οικονομικής κρίσης. Είναι απορίας άξιο, όμως, πώς δεν αντιλαμβάνονται όσοι ζουν από τον τουρισμό ότι με τέτοιες συμπεριφορές το μόνο που πετυχαίνουν είναι να πριονίζουν το κλαδί στο οποίο κάθονται.

Και η Ιστορία δεν είναι ένα Έπος -όπως πολλοί νομίζουν- αλλά «μια συρραφή από ανέκδοτα», όπως διαπίστωσε ο μεγάλος πολιτικός στοχαστής Αρθουρ Κέστλερ.

Υπάρχει μια σωρεία ομοιοτήτων που εξηγεί γιατί ο Γ. Α. Παπανδρέου, φερόμενος όπως ο προ 117 ετών προκάτοχός του, δηλώνει «Κοντεύουμε να πτωχεύσουμε». Αλλά ταυτόχρονα ερμηνεύει γιατί κάνει σωρεία γκαφών και αστοχιών με τη διπλωματία των τρικ και την αναβλητικότητα των μοιραίων αποφάσεων, που νομοτελειακά τον οδηγούν ή στην παραίτηση ή στην επανάληψη και επισήμως του «επτωχεύσαμεν». Προφανώς του έχει γίνει εφιάλτης αυτή η προοπτική. Και οι εφιάλτες ποτέ δεν επιτρέπουν ψυχραιμία και ώριμες αποφάσεις. Η δικηγόρος και ιστορικός της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Λύντια Τρίχα, στο βιβλίο της «Χαρίλαος Τρικούπης – Μια βιογραφική περιήγηση», αναφέρει πολλά στοιχεία που πρέπει να ξέρουμε για να κατανοήσουμε τη λογική των επαναλήψεών τους.

«Άνθρωποι μηδέποτε ελθόντες εις την Βουλήν, χθες συνωθούντο εκεί» σημείωνε την επόμενη ημέρα του «δυστυχώς επτωχεύσαμεν» η αντιπολιτευόμενη εφημερίδα «Παλιγγενεσία».

«Ευθύς μετά την επικύρωσιν των πρακτικών ήλθεν εις το βήμα ο Πρωθυπουργός κρατών χαρτίον λευκόν. Αφού εισαγωγικώς αναμάσησε τα περί αρωγής της ξένης πίστεως και ενίσχυσιν των εγχωρίων Τραπεζών, δι’ εκατοστήν φοράν επανέλαβε το οικτρόν ψεύδος ότι έχομεν ισοζύγιον και επαρκούμεν εις πάσας ημών τας υποχρεώσεις». Αυτό το ρεπορτάζ του 1993 μπορεί, με αλλαγμένη μόνο τη γλώσσα, να αναδημοσιευθεί ακριβώς ίδιο όταν και εάν έρθει η ώρα της επανάληψης του φαινομένου.

«Με τα δημόσια οικονομικά σε αδιέξοδο και τα ελληνικά χρεόγραφα σε κατρακύλα, ο Χαρίλαος Τρικούπης κατέφυγε σε νέους φόρους, κάνοντας ταυτόχρονα έκκληση στο λαό να στηρίξει την οικονομία», αναφέρεται στο βιβλίο. Σας θυμίζει τίποτα αυτό;

«Τις πταίει;» ρωτούσε ο Χαρίλαος Τρικούπης, με αφορμή την πολιτική και οικονομική αστάθεια της εποχής εκείνης. «Πού πήγαν τα λεφτά;» ρωτούσε ο Γ. Παπανδρέου στις τελευταίες εκλογές… Πλάκα δεν έχουν οι επαναλήψεις; Μόνο που ο Χαρίλαος Τρικούπης δεν ισχυριζόταν ότι ξέρει πού θα τα βρει. Η μόνη διαφορά…

Για αρκετή ώρα μετά τη γνωστοποίηση της αναγνώρισης, τα ελληνικά κρατικά Μέσα θα αναφέρονται μόνο στην αναγνώριση της γενοκτονίας των Αρμενίων και θα αποκρύπτουν το γεγονός της αναγνώρισης και της γενοκτονίας των Ποντίων. Με μια πρώτη ανάγνωση, το γεγονός αυτό μπορεί να ερμηνευτεί ως μια άρνηση της ελλαδικής κοινωνίας και της κυβέρνησής της να αποδεχτεί ένα πολιτικό γεγονός, απόρροια μιας δυσάρεστης ιστορικής κληρονομιάς, που επιβαρύνει ακόμα περισσότερο τις βεβαρημένες ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ομως, αυτή η διαπίστωση προκύπτει μόνο από την πρώτη επιφανειακή ανάγνωση. Γιατί, μόλις αναλύσεις καλύτερα τη νεοελληνική ιδεολογική συγκρότηση, θα σου αποκαλυφθεί μια κυρίαρχη ιδεολογική κατασκευή, που αμφισβητεί τις γενοκτονίες των χριστιανικών κοινοτήτων από τους Τούρκους εθνικιστές κατά την εποχή της διάλυσης της πολυεθνικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η αντιπροσφυγική κληρονομιά της ελληνικής πολιτικής ζωής από το 1922 δεν εξαλείφθηκε, όπως νομίζουν πολλοί ρομαντικοί. Απλώς μεταλλάχθηκε και πήρε άλλες μορφές εξίσου επώδυνες. Μπορεί να έχει ξεχαστεί ότι ένα μεγάλο μέρος της ελλαδικής πολιτικής ηγεσίας εκφραζόταν κατά το Μεσοπόλεμο με την απαίτηση του φιλομοναρχικού εκδότη του «Πρωινού Τύπου» Νίκου Κρανιωτάκη το 1933, να επιβληθεί στους πρόσφυγες να φορέσουν κίτρινα περιβραχιόνια για να τους διακρίνουν και να τους αποφεύγουν οι «καθαρόαιμοι Ελληνες».

Μπορεί σήμερα η αντιπάθεια προς τους πρόσφυγες να μην εκφράζεται όπως συνέβη το 1935 με την πυρπόληση του προσφυγικού οικισμού στο Βόλο από τις παρακρατικές συμμορίες, όταν, όπως γράφει ο Σπύρος Λιναρδάτος: «Αντιβενιζελικοί μπράβοι βάζουν φωτιά στα προσφυγικά παραπήγματα και γίνεται στάχτη μαζί με την περιουσία των προσφύγων κι ένας νεαρός πρόσφυγας που δεν πρόλαβε να φύγει…».

Σήμερα το αντιπροσφυγικό συναίσθημα εκφράζεται με άλλο τρόπο. Με την υποτίμηση και περιφρόνηση της απόπειρας των προσφυγικών οργανώσεων να ενσωματώσουν στο εθνικό ιστορικό αφήγημα και τη δική τους ιδιαίτερη εμπειρία. Η βιαιότητα της απόρριψης των προσφυγικών απόψεων ανέδειξε τη διαιώνιση της αντίθεσης των «αυτοχθόνων» με τους «πρόσφυγες» και την ανθεκτικότητα των ερμηνειών που διαμορφώθηκαν μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, τόσο από τους φορείς του κράτους όσο και της Αριστεράς. Η τάση αυτή θα είναι ιδιαιτέρως έντονη στο χώρο της νεοελληνικής ιστοριογραφίας. Ζητήματα όπως η πολιτική του τουρκικού εθνικισμού στην Ανατολή και οι γενοκτονίες των χριστιανικών λαών, καθώς και οι σταλινικές διώξεις, που έγιναν λίγο αργότερα στη Σοβιετική Ενωση, δεν θα απασχολήσουν ούτε κατ’ ελάχιστον τους κυρίαρχους ελλαδικούς ιστοριογραφικούς προσανατολισμούς.

Εξαιρετικά διατύπωσε αυτή τη σχέση η Χρ. Κουλούρη, με αφορμή την εμφάνιση ενός Δεξιού αναθεωρητισμού που αποσκοπούσε στην αποκατάσταση των υπαιτίων της Μικρασιατικής Καταστροφής με την αναψηλάφηση της Δίκης των Εξ: «…ξαναφέρνει στο προσκήνιο τη σύγκρουση Ελλαδιτών και προσφύγων, μια σύγκρουση που έχει καθορίσει την προσφυγική μνήμη, καθώς και το αίσθημα αποκλεισμού της προσφυγικής μνήμης από την επίσημη ιστορία».

Η αναγνώριση του γεγονότος ότι διεπράχθη γενοκτονία κατά των ελληνικών πληθυσμών στην Ανατολή από τον καθ’ ύλην αρμόδιο διεθνή ακαδημαϊκό οργανισμό, τον International Association of Genocide Scho-lars – IAGS, ή η παραδοχή του ιστορικού αυτού γεγονότος από σημαντικούς Τούρκους ιστορικούς, ελάχιστα άλλαξε τα παραδοσιακά αρνητικά στερεότυπα της ιστοριογραφίας μας.

Με τον ίδιο τρόπο θα παραγνωριστούν υπαρκτά κοινωνικά προβλήματα, όπως αυτό της προσφυγιάς κατά τη δεκαετία του ’90 των δεκάδων χιλιάδων Ελλήνων προσφύγων από την πρώην Σοβιετική Ενωση.

Προσφύγων, υποκείμενων στις πρόνοιες της Συνθήκης της Λωζάννης, αλλά περιφρονημένων και αγνοημένων τόσο από το κράτος, όσο και από τις ποικίλες «αντιρατσιστικές» οργανώσεις, αλλά και από την Αριστερά, η οποία μετέτρεψε σε ιδεολογικό δόγμα την κυνική εξωτερική πολιτική της Σοβιετικής Ενωσης της περιόδου 1919-1922 και ελάχιστα ξεπέρασε τις φιλοσταλινικές της καθηλώσεις.

Η τελική συμφωνία του ηγετικού Γερμανογαλλικού άξονα και των υπολοίπων εταίρων ήταν μια επιτυχία για όλους, αφού η πολιτική και η διπλωματία σε τέτοιες επιτυχίες αποβλέπει.

Τα χέρια του Γ. Παπανδρέου λύθηκαν για ένα κρίσιμο εξάμηνο, όπου οι τρεις μήνες θα είναι περίοδος θερινής ραστώνης. Η κ. Μέρκελ γύρισε στη Γερμανία με την ικανοποίηση ότι θα πει στους εκλογείς της πειστικά ότι δεν έδωσε στους χαραμοφάηδες ούτε λεπτό γερμανικού ευρώ και ότι τους υποχρέωσε να δεσμευτούν ότι θα πεινάσουν προτού ελεηθούν, και θα ελεηθούν μόνον αν πάρουν τα σκληρά μέτρα που θα επέβαλλε και το ΔΝΤ και πάλι με επιτόκια υψηλότερα εκείνων που χορηγεί το ΔΝΤ, επειδή πρέπει να τιμωρηθούν, αφού είναι οι αρχιτέκτονες της δικής τους κρίσης.

Ο κ. Σαρκοζί γυρνάει στο Παρίσι με τη βεβαιότητα ότι οι δεσμεύσεις των Ελλήνων για άλωση της ελληνικής αγοράς από γαλλικές επιχειρήσεις δεν τέθηκαν σε κίνδυνο, αφού ο πρωθυπουργός πέτυχε το βραχυπρόθεσμο πολιτικό του στόχο.

Ο κ. Θαπατέρο είναι, επίσης, χαρούμενος, επειδή τέθηκε ένα πρόκριμα ενίσχυσης και της δικής του Οικονομίας, που έχει χτυπηθεί από ισπανική κρίση.

Και βεβαίως περισσότερο χαρούμενες είναι οι διεθνείς αγορές, αυτό που εμείς αποκαλούμε «διεθνείς κερδοσκόποι», επειδή δεν έχασαν τον πελάτη. Αντιθέτως τώρα πλέον για να καλύψει το ελληνικό δημόσιο τις δανειακές ανάγκες του υπάρχει ένας μόνο δρόμος. Ο δανεισμός από αυτούς «με τις δικές μας δυνάμεις» και τα δικά τους υψηλά spread.

Ανάγκη της Ελλάδας είναι να συγκεντρωθούν περίπου 20 δισ. ευρώ μέσα στις επόμενες οκτώ εβδομάδες και θα συγκεντρωθούν από αυτούς ακριβώς τους ευτυχείς «κερδοσκόπους». Όλοι λοιπόν πέτυχαν. Ποιος έχασε; Μόνον ο πολίτης που θα πληρώνει τα σπασμένα.

Ακόμα και στα λασπόνερα, ουρανέ, καθρεφτίζεσαι

Θ. Βαής, Ουρανός

Οι φόβοι για μετακύλιση της οικονομικής κρίσης στο κοινωνικό ή και αντικοινωνικό πεδίο είναι βάσιμοι. Θα επιχειρήσω να προσεγγίσω τρία (από τα πολλά) ενδεχόμενα εν-τάσεων:

* ΟΤΑΝ η εγκληματική ενέργεια οφείλεται σε ενδοψυχική σύγκρουση του δράστη, η οποία εξηγείται από το γεγονός ότι διαφορετικές κοινωνικές ομάδες (οικογένεια, παρέα, εργοδοσία) αξιώνουν την τήρηση διαφορετικής συμπεριφοράς (για τη διέξοδο από την ίδια κρίσιμη κατάσταση).

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ για τη θεωρία Culture Conflict που βρίσκει πεδίο εφαρμογής κυρίως στις μειονότητες, στους μετανάστες κ.ο.κ., δηλαδή στα πολυπολιτιστικά συστήματα ή σε κοινωνίες όπου το «νέο» με το «παλιό» δεν έχουν ακόμη λύσει τις διαφορές τους.

ΤΟ άτομο βιώνει την πίεση της ομάδας κατά τρόπο τόσο έντονο που το έγκλημα εκλαμβάνεται ως ανακουφιστική εκφόρτιση.

* ΟΤΑΝ η ανεργία και γενικότερα η οικονομική κρίση οδηγεί ορισμένα άτομα στο έγκλημα. Μολονότι η σχέση «ανεργία-εγκληματικότητα» είναι μεταβλητή και δύσκολα μετριέται (αφού παρεμβάλλονται παράγοντες όπως ηλικία, κοινωνική θέση, υγεία κ.ο.κ.), δεν θα μπορούσε εύκολα κάποιος εγκληματολόγος να παραβλέψει την ψυχοκοινωνική επίδραση που ασκεί στην προσωπικότητα η έλλειψη εργασίας (και οι συναφείς συνέπειες).

ΧΩΡΙΣ να είναι δυνατό να περιγράψουμε την πρώτη φάση του iter criminis, μοιάζει αναντίρρητο το συμπέρασμα ότι μακρόχρονη ανεργία καταλήγει σε αλλαγή των αντιλήψεων και των σχέσεων του ατόμου με την κοινωνία (με ενδεχόμενη παρενέργεια την αντικοινωνική συμπεριφορά ή και το έγκλημα).

* ΟΤΑΝ η ανομία γεννάει την εθελούσια οιονεί-περιθωριακότητα. Είναι γενικά γνωστό ότι ο παρασιτισμός των πλουσίων (και μη εργαζομένων) δεν ενοχλεί το σύστημα όσο «η αδράνεια» των ανέργων. Για πολλούς όμως αποκλειομένους -που φαίνεται ότι αυξάνουν συνεχώς- η «αποτυχία» είναι ελεύθερη επιλογή, καθώς οι κανόνες του παιχνιδιού είναι μονομερείς κι έχουν τεθεί αυθαίρετα από τους κυρίαρχους του παιχνιδιού, χωρίς να διατίθενται σε όλους και τα αντίστοιχα μέσα.

* ΟΣΟ για μας που αναλύουμε αυτές τις στάσεις, παγιδευμένοι καθώς είμαστε μέσα σε ιδεολογήματα και προκαταλήψεις, εκλογικεύσεις και παραγωγικές στρατηγικές, συχνά προτιμάμε να καταφεύγουμε σε κατασκευές «εσωτερικών εχθρών» αντί να συμβάλλουμε στην απόρριψη «στερεοτύπων».

ΜΠΟΡΕΙ το κεφάλι (διανοούμενοι) όταν μπλέκει με την κοιλιά (εργάτες) να μην μπορούν να συνεννοηθούν, αλλά όταν το «κεφάλι» μαζί με την «κοιλιά» χτυπούν τον εγκληματία (ως κοινό εχθρό) τότε σίγουρα κάτι λείπει από τον ανθρωπισμό μας.

Ο κ. Παπανδρέου «δάγκωσε τη σφαίρα», όπως θα έλεγαν και οι Αγγλοσάξονες, και έλαβε τα μέτρα που ήταν προφανές ότι έπρεπε να πάρει το φθινόπωρο. Τώρα όμως υπάρχουν ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα, τα οποία κανείς πολιτικός αναλυτής δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα, εκτός αν πρόκειται για μοντέρνα Πυθία:

- Πόσο μεγάλη θα είναι η κοινωνική αναταραχή που είναι μαθηματικώς βέβαιο ότι θα ξεσπάσει στη χώρα, ειδικά όταν αρχίσει να γίνεται αισθητή η μείωση εισοδημάτων όλων; Ολοι οι ξένοι οικονομολόγοι και ειδικοί υποστηρίζουν πως σε όλες τις χώρες όπου υπήρξε βίαιη μεταβολή εισοδημάτων και συντάξεων σημειώθηκε κοινωνική έκρηξη. Από την έκτασή της και το αν θα λάβει διαστάσεις «Δεκεμβριανών» διαρκείας θα εξαρτηθούν πολλά.

- Πόσο θα αντέξει η συνοχή του ΠΑΣΟΚ; Ηδη οι αντιδράσεις είναι πολλές και το «λαϊκό» κομμάτι του κόμματος ετοιμάζεται να κάνει το δικό του αντάρτικο. Δυστυχώς στο Μέγαρο Μαξίμου δεν μοιάζει να βρίσκεται το γερό χέρι που θα συγκρατήσει τα πράγματα.

- Η ενότητα του ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να δοκιμαστεί έτι περαιτέρω όταν η κυβέρνηση θα αναγκαστεί να προχωρήσει και σε διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά εργασίας, στα κλειστά επαγγέλματα κ. λπ. Δεν ξέρουμε αν και πόσο γρήγορα θα πάει σε αυτή την κατεύθυνση ο κ. Παπανδρέου. Ολοι οι ειδικοί τού επισημαίνουν πως είναι ο μόνος τρόπος να εισέλθουμε σε μια τροχιά ανάπτυξης που θα μας βγάλει από τη στασιμότητα. Τον στόχο αυτόν, όμως, δεν μπορεί να τον υπηρετήσει η αρμόδια υπουργός, εκτός αν και εκείνη αλλάξει λόγω της πίεσης της πραγματικότητας.

- Θα βρεθούν οι άνθρωποι, από τον γενικό διευθυντή έως τον υπουργό, που θα μπορέσουν να βάλουν τάξη στο χάος των δαπανών και της σπατάλης στον ευρύτερο δημόσιο τομέα; Θα εγκατασταθει ποτέ ένα σοβαρό σύστημα παρακολούθησης των δαπανών ή θα συνεχίσει το Γενικό Λογιστήριο να λειτουργεί με τριτοκοσμικό τρόπο; Θα τοποθετηθούν άνθρωποι στα νοσοκομεία που θα μπορούν να συγκρουσθούν με συμφέροντα, μαφίες κ. ά. για να μειώσουν τη ρεμούλα από το φάρμακο; Προς το παρόν, ελάχιστα στελέχη της σημερινής κυβέρνησης αναδεικνύονται αντάξια των περιστάσεων, προφανώς γιατί γαλουχήθηκαν με την αντίληψη πως ο πολιτικός σκορπάει, δεν κόβει κονδύλια.

Από τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, θα εξαρτηθεί αν η χώρα θα μπει στον δρόμο της ανόρθωσης. Ο κ. Παπανδρέου δεν ήταν ποτέ ιδιαιτέρως καλός μάνατζερ. Τώρα όμως χρειάζεται, έστω υπό τον πρωθυπουργό, η καλύτερη ομάδα πολιτικού και οικονομικού μάνατζμεντ που είχε ποτέ η χώρα. Δεν είναι ώρα ούτε για συναισθηματικές επιλογές ούτε για πειράματα με νεοσσούς της πολιτικής. Το project της μείωσης του κράτους και της ανάπτυξης μέσω του ανοίγματος της αγοράς είναι απίστευτα περίπλοκο.

Το χειρότερο δεν είναι ότι θα πληρώσουμε χωρίς να τιμωρηθεί κανείς. Είναι πως όλα αυτά, που μόνο ντροπή προκαλούν, προβάλλονται ως… πράξεις πατριωτισμού! Ένα πέπλο πατριωτισμού καλύπτει την απέραντη ντροπή, την ταπείνωση, την οργή, την ενοχή και τη συνενοχή. Η επιχείρηση της συγκάλυψης των ευθυνών εμφανίζεται ως συστράτευση για τη σωτηρία της πατρίδας. Οργανώνονται ταμεία εθελοντικής προσφοράς, δίδονται παραστάσεις μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες, μόνο συσσίτιο από την UNRA δεν έχει μοιραστεί ακόμη. Λες και από τη χώρα πέρασαν κατακτητές!

Είναι ντροπή και όχι πατριωτισμός να πληρώνει ο κόσμος από το υστέρημά του και να βυθίζεται η χώρα στη χειρότερη ύφεση που γνώρισε στη μεταπολεμική ιστορία της, επειδή ο εθνικός και ο κοινοτικός πλούτος έγινε αντικείμενο εκτεταμένης κλοπής, διασπάθισης και κακοδιαχείρισης.

Είναι ντροπή η χώρα των λαμπρών κλασικών χρόνων, της Εθνικής Παλιγγενεσίας, του Μακεδονικού Αγώνα, του Επους του ’40, της Εθνικής Αντίστασης και του αντιδικτατορικού αγώνα να θεωρεί πλέον πατριωτισμό την εισφορά σε ευρώ και όχι την εισφορά σε αίμα.

Είναι ντροπή να ψεκάζουν με χημικά τον Μανώλη Γλέζο, που συγκλόνισε τη σκλαβωμένη Ευρώπη όταν κατέβασε τη σημαία με τη Σβάστικα από τον Ιερό Βράχο, επειδή το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν τον έκανε αναγνωρίσιμο στους νέους -την ώρα που εξαιρετικά αναγνωρίσιμη είναι η πρωταγωνίστρια ενός πορνοβίντεο (να υποθέσουμε πως και τον Κολοκοτρώνη να έβρισκαν μπροστά τους θα τον ψέκαζαν και αυτόν επειδή δεν τον αναγνώρισαν;).

Είναι ντροπή η χώρα όπου εισέρρευσαν δισεκατομμύρια ευρώ τα τελευταία εικοσιπέντε χρόνια να ξεζουμίζει τους πολίτες της για να μην την ξεζουμίσουν οι κερδοσκόποι των αγορών.

Είναι ντροπή για την πατρίδα μας να διαθέτει πολιτικούς που θεωρούν πράξη πατριωτισμού να πληρώνουν οι υπήκοοι του πελατειακού τους κράτους τη δική τους διαφθορά, τα δικά τους λάθη και τη δική τους ανικανότητα. Κάποτε πατριωτισμός ήταν να δίνεις τη ζωή σου. Τώρα, πατριωτισμός είναι να δίνεις το 14ο μισθό σου…

Υ.Γ. Σήμερα είναι η Ημέρα της Γυναίκας. Για πρώτη φορά δεν αισθάνθηκα την ανάγκη να μιλήσω για μας. Δεν θα ήταν πολύ πατριωτικό…

Αχ, να μιλούσαν επιτέλους οι δίκαιοι!

Ισως τα λόγια τους

να βοηθούσαν κάπως...

Πανταζής Φύσσας: Αντε, αποφάσισε λοιπόν.

Αφού μπήκαμε -εκόντες άκοντες- στον ρυθμό της εξέτασης των κακώς κειμένων της νομοθεσίας, των «πονηρών κενών» της εξουσίας και της διαφθοράς των αξιωματούχων, καλό θα ήταν να συγκροτηθεί μια διακομματική κοινοβουλευτική επιτροπή για να μελετήσει σε βάθος τα όσα έχουν συμβεί μέσα στα ελληνικά πανεπιστήμια. Αλλωστε, η Παιδεία και το εκπαιδευτικό σύστημα συνιστούν, μαζί με την Οικονομία και την Ασφάλεια, τους βασικούς πυλώνες της Δημοκρατίας μας.

ΕΤΣΙ, κρίνεται σκόπιμο να διερευνηθούν -ενδεικτικά- τα παρακάτω:

1. Πώς και με «ποια μέσα» (βλ. κλίκες) εκλέγονται πρυτάνεις και αντιπρυτάνεις επί 12-15 χρόνια καθηγητές Σχολών (μεγάλης αριθμητικής επιρροής);

2. Ποια η σχέση των μεγαλοκαθηγητών με τις αυτοαποκαλούμενες «ανεξάρτητες» φοιτητικές παρατάξεις (π.χ. πώς ορισμένοι φοιτητοπατέρες παίρνουν πτυχίο προβιβαζόμενοι σε 30-40 μαθήματα, την ίδια περίοδο); (Αφού προηγουμένως έχουν ψηφίσει ή καταψηφίσει τους «υποδειχθέντες»).

3. Ποια η οικονομική κατάσταση, με την έννοια της χρηστής και διαφανούς οικονομικής διαχείρισης των Ειδικών Λογαριασμών; Μήπως, θα πρέπει ν' ανοίξουν και ορισμένοι τραπεζικοί λογαριασμοί γενικών διευθυντών ή υπόλογων καθηγητών;

4. Τι συμβαίνει με τις εταιρείες αξιοποίησης της πανεπιστημιακής περιουσίας; Ποιοι «κινούν» τις μετοχές, τις παίζουν στα repos, τις χάνουν, αλλά ουδείς ανοίγει το στόμα του; Νοείται ομερτά στους ναούς της ελευθερίας και της γνώσης;

5. Πώς λειτουργούν η οικογενειοκρατία, αλλά και οι πελατειακές σχέσεις με τους πολιτικούς; Π.χ. πόσοι καθηγητές έχουν διορίσει τα (πόσα;) παιδιά τους ή τις συζύγους τους στα ΑΕΙ; Πόσοι γόνοι υπουργών έχουν γίνει διδάκτορες «τιμής ένεκεν»;

6. Πώς νοείται να μιλάνε για το δημόσιο πανεπιστήμιο καθηγητές που παίρνουν φακελάκι (στο ιδιωτικό τους γραφείο) ή κινητοποιούν οικονομικούς, εξωθεσμικούς παράγοντες, για να εκλεγούν σε διάφορα αξιώματα;

7. Ποιοι αναρμόδιοι υπουργοί, γεν. γραμματείς και λοιποί αξιωματούχοι κινούνται υπέρ της «προστασίας» διαφόρων υποψηφίων;

8. Πώς επιτρέπεται σε ορισμένες Σχολές να υπάρχουν 5.000 ή 10.000 υποψήφιοι διδάκτορες (εν ομηρία;) ενώ ο νόμος το απαγορεύει; Το ελληνικό πανεπιστήμιο δεν έχει ανάγκη από σωτήρες (εφόσον το ίδιο θέλει να σωθεί). Πρέπει, όμως, ν' αποβάλει από τη διοίκησή του τους ιδιοτελείς ολετήρες της συνταγματικής αυτοδιοίκησης.

ΥΓ.: Ο Γιώργος Παπανδρέου και ο Αντώνης Σαμαράς οφείλουν ν' αποδείξουν στις επικείμενες φοιτητικές και πρυτανικές εκλογές ότι δεν επηρεάζονται από «κουμπαριές», «διευκολύνσεις» ή «ιδεολογικές συγγένειες». Αν, βέβαια, θέλουν ένα πανεπιστήμιο χωρίς μικρομάγαζα.

Ελεος! Οχι άλλος κοντός ψαλμός αλληλούια.

ΥΓ.2.: Επεται συνέχεια.

Μοίραζε αισιοδοξία και παρηγοριά σε σημερινούς μου συναδέλφους, που δεν είχαν στον ήλιο μοίρα τότε που δεν βγαίνανε πολλές εφημερίδες, λόγω δικτατορίας, ούτε υπήρχαν ειδικά έντυπα και ιδιωτικά κανάλια και ραδιόφωνα. Έκανε ρουσφέτια, όσα μπορούσε, και κάλυπτε, ακόμα και από την τσέπη του, ανάγκες συναδέλφων, που βρίσκονταν σε προσωπική πτώχευση.

Τίποτα δεν έδειχνε ότι θα ξανασυναντούσα τον Μίμη Γκλαβά σύντομα και θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο στην επαγγελματική μου ζωή, αφού δεν λογάριαζα να γίνω δημοσιογράφος. Ήθελα τότε ακαδημαϊκή καριέρα στις πολιτικές επιστήμες.

Οι ανάγκες το ’φεραν κι έγινα δημοσιογράφος. Και μετά από ενάμιση χρόνο εσωτερικής δουλειάς στάλθηκα στη νεοσύστατη Βουλή, το Δεκέμβρη του 1974, για να κάνω κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ. Προϊστάμενος και συνάδελφός μου ο Μίμης Γκλαβάς!

Τις πρώτες μέρες, που κινδύνευα ακόμα να χαθώ στους δαιδαλώδεις -για το νεοσσό- διαδρόμους της Βουλής, ο Μίμης έδειξε τι ποιότητας άνθρωπος είναι. Αντί να με τρομοκρατήσει για να επιβάλει την ανωτερότητα του παλιού, όπως συνηθιζόταν, μου εμπιστεύθηκε… το σύνολο του ρεπορτάζ.

Φαινόταν να παίζει τον αδιάφορο, που μου φόρτωνε τη δουλειά, αλλά το πανέξυπνο μάτι του τον πρόδιδε. Ήξερε τι είχα γράψει, πόσο πλήρες ήτανε, και με άφηνε να κάνω παιγνίδι σαν να ήμουνα μόνος. Αυτό με ανέβασε και εσωτερικά και στη συνείδηση των διευθυντών μου και των συναδέλφων μου.

Πάντα ήτανε κοντά σε όλους. Καμωνόταν τον παλαιοπολιτικό πολιτευτή, σαν στιλ ρόλου, αλλά ήταν ο ισχυρός προστάτης πολλών όταν χρειαζόταν. Γι’ αυτό και δεν είχε εχθρούς σε ένα ακραία ανταγωνιστικό επάγγελμα, όπου κανείς δεν χρωστάει καλό λόγο για τον άλλον. Γι’ αυτό τον ψήφιζαν πάντοτε αριστεροί και δεξιοί στις πολωμένες σωματειακές εκλογές.

Ήταν ο έμπειρος δημοσιογράφος του μέτρου και της συμφιλίωσης που δεν επεδίωκε επαγγελματικές διακρίσεις. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής ανέπτυξε αντιστασιακή δράση και μετά την απελευθέρωση διώχθηκε και εκτοπίστηκε στη Μακρόνησο. Το 1993 εκλέγεται πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ και μέχρι το 2004 πρόεδρος της ΠΟΕΣΥ. Προηγουμένως, στην οικουμενική κυβέρνηση Ζολώτα έγινε υφυπουργός Προεδρίας και αργότερα γεν. γραμματέας Τύπου. Έφυγε από κοντά μας 84 ετών προχθές. Όλοι θα τον συναντήσουμε μεθαύριο στο τελευταίο σπίτι του στο Α΄ Νεκροταφείο.

Η μεγαλύτερη βιομηχανία που στήθηκε στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης ήταν αυτή που κατασκεύασε τον μπαμπούλα του «πολιτικού κόστους». Αν ψάξετε κάτω από όλες τις αμαρτωλές παθογένειές μας, τα προκλητικά προνόμια συντεχνιών και το θεσμικό χάος θα ανακαλύψετε κάποια ιστορία... πολιτικού κόστους.

Τι σήμαινε πρακτικά πολιτικό κόστος για έναν πολιτικό; Η απειλή πως αν θίξει κάποια προνόμια θα τον περιμένουν η προσωπική δαιμονοποίηση, διαδηλώσεις, ακόμη και η αιχμαλωσία στο γραφείο του. Αυτά, πέραν βεβαίως της απειλής ότι θα χάσει και μερικές δεκάδες ψήφους από τις οικογένειες των εμπλεκομένων στην όποια μεταρρύθμιση είχε εξαγγείλει. Οι πολιτικοί μας μετρούσαν λοιπόν το πολιτικό κόστος με τη μεζούρα ακριβείας και επέλεξαν να μην υπολογίζουν καθόλου το πραγματικό οικονομικό κόστος των υποσχέσεων που έδιναν για να τελειώσει η όποια «βαβούρα».

Ετσι ξεκίνησε ένα μεγάλο πάρτι στη μεταπολίτευση, με τις κυβερνήσεις να δανείζονται χρήματα σαν να μην υπάρχει αύριο και να υποχωρούν σε καθε συντεχνία που ήξερε να πουλάει τον φόβο του πολιτικού κόστους. Ο εκάστοτε πρωθυπουργός περιστοιχιζόταν άλλωστε από συμβούλους και στελέχη που ψιθύριζαν συνεχώς: «Αυτά τα πράγματα δεν γίνονται, θα έχουμε τεράστιο κόστος». Οι κομματικοί μηχανισμοί απηχούσαν τις ίδιες απόψεις, επικαλούμενοι μάλιστα την ικανοτητά τους να πιάνουν τον σφυγμό της βάσης της κοινωνίας.

Η Αριστερά και οι συνδικαλιστές έγιναν οι πρωταθλητές της χρήσης του θανατηφόρου αυτού όπλου, που μπορούσε να εξουδετερώσει οιαδήποτε μεταρρύθμιση, επενδυτικό σχέδιο ή προσπάθεια εξορθολογισμού του κράτους. Τα μέσα ενημέρωσης βοήθησαν βεβαίως και αυτά με τον τρόπο τους αποθεώνοντας, στην αρχή στους πηχυαίους τίτλους των ταμπλόιντ και μετά στην ιδιωτική τηλεόραση, κάθε διεκδίκηση χωρίς να εξετάζεται αν είναι λογική, δίκαιη ή εφικτή.

Οι πολιτικοί πάλι κοιτούσαν τον κουβά με το πολιτικό κόστος από τη μια και τον κουβά με το χρέος από την άλλη. Επειδή αυτό που τους ενδιαφέρει είναι η επανεκλογή και ο σταυρός, η κλασική τους αντίδραση ήταν «βάλε λίγο ακόμη χρέος για μετά, αρκεί να μην πάθουμε πολιτικά καμιά ζημιά τώρα». Μας κόστισε πολύ αυτή η νοοτροπία. Ο Κώστας Καραμανλής, αν και συνέλαβε εγκεφαλικά την ανάγκη μεταρρυθμίσεων, γρήγορα παγιδεύθηκε στους καταστροφικούς υπολογισμούς του πολιτικού κόστους. Και έτσι κατέληξε στη γνωστή θεωρία πως «η Ελλάδα χρειάζεται δομικές μεταρρυθμίσεις, αλλά η κοινωνία δεν είναι έτοιμη γι’ αυτές». Ο Κώστας Σημίτης το είχε πει αλλιώς, με εκείνο το περίφημο «αυτή είναι η Ελλάδα».

Τώρα λοιπον τα ψέματα τέλειωσαν. Η Αριστερά και ένα κομμάτι του συνδικαλιστικού κινήματος δεν θέλουν να αλλάξει τίποτα. Αν το δούμε από κυνική σκοπιά η κρίση τους συμφέρει, γιατί θα αυξήσει την «πελατεία» και θα ισχυροποιήσει την «επαγγελματική τους θέση». Το πρόβλημα θα αρχίσει από την ώρα που θα συγγενέψει με τις απόψεις τους ένα κομμάτι του παλαιού ΠΑΣΟΚ, που μπορεί να φέρει σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση.

Η πρόσφατη εμπειρία έχει δείξει πως όσο ένας ηγέτης περιμένει για να κάνει γενναίες αλλαγές τόσο πιο δύσκολο γίνεται. Ο κ. Παπανδρέου παίζει σήμερα μόνος του στο γήπεδο και με μια κοινή γνώμη που έχει γραπωθεί πάνω στον καπετάνιο γιατί βλέπει ότι το πλοίο βουλιάζει. Αν ο κ. Παπανδρέου υλοποιήσει τα μέτρα μείωσης του ελλείμματος και ταυτόχρονα «ανοίξει τα παράθυρα» της οικονομίας για να σταματήσουν οι στρεβλώσεις και να μπει φρέσκος αέρας, θα έχει μια σημαντική πιθανότητα να πετύχει. Αν τον παρασύρουν οι πλασιέ του πολιτικού κόστους στη γραμμή της αδράνειας, τα αποτελέσματα θα είναι καταστροφικά. Οπως λέει και ο σοφός λαός, «στη βράση κολλάει το σίδερο».

Αυτοί οι άνθρωποι, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής κοινωνίας, αρχίζουν τώρα να νιώθουν απόγνωση και σε λίγο οργή. Μεταξύ των έκτακτων εισφορών, της φορολογίας της ακίνητης περιουσίας, των αυξημένων αντικειμενικών κ. λπ., νιώθουν όλο και περισσότερο την πίεση για τη μείωση του βιοτικού τους επιπέδου. Είναι η πρώτη φορά που τους ακούς να σκέπτονται αν τα παιδιά τους μπορούν να πηγαίνουν σε ιδιωτικό σχολείο ή να σπουδάσουν στο εξωτερικό. Και είναι η πρώτη φορά που νιώθουν ότι σε λίγο δεν «θα βγαίνουν» αν ξενοικιαστεί κάποιο μαγαζί που έχουν ή αν κάποιος στην οικογένεια βρεθεί χωρίς δουλειά.

Η μεσαία αυτή τάξη καταλαβαίνει ότι η χώρα βρίσκεται σε χρεοκοπία και ενδεχομένως να είναι έτοιμη να κάνει θυσίες. Την πνίγει όμως ένα απίστευτο συναίσθημα τσαντίλας και οργής.

Πώς πρέπει να νιώσει, για παράδειγμα, ο μικροεπιχειρηματίας που πάει στο γραφείο του ΙΚΑ και έχει απέναντί του μια πληθώρα υπαλλήλων που δεν κάνουν τίποτα αλλά είναι εξαιρετικά επαγγελματίες στο να του δυσκολέψουν τη ζωή; Δεν είναι λογικό να βγαίνει από τα ρούχα του όταν συναντά τον μεσήλικα «συνταξιούχο» του ΟΣΕ που επιδίδεται σε διάφορα χόμπι ή τον «απολυμένο» πιλότο της Ολυμπιακής που γυρνάει στα νησιά όλο το καλοκαίρι;

Ο θυμός του θα ήταν ακόμη μεγαλύτερος αν καταλάβαινε όλο το μέγεθος της κλεψιάς και της σπατάλης στους εξοπλισμούς και την υγεία. Τα 27 δισ. ευρώ που ξόδεψαν τα νοσοκομεία το 2007, για παράδειγμα, τα πληρώνει τώρα ο Ελληνας αστός. Είναι προφανώς τα δισ. που έγιναν Καγιέν και νεοπλουτίστικη μόστρα τα τελευταία χρόνια. Το ίδιο και οι μίζες από εξοπλιστικά συστήματα που κόστισαν στη χώρα πολύ πιο ακριβά από ό,τι σε άλλες χώρες ή ακόμη χειρότερα παραγγέλθηκαν «γυμνά» για να εξασφαλισθούν και άλλες μίζες στο μέλλον.

Ολα αυτά καλείται σήμερα να πληρώσει ο Ελληνας φορολογούμενος που δεν κλέβει και δεν φοροδιαφεύγει. Σήμερα όμως πληρώνει διπλά τις αμαρτίες και τα εγκλήματα δεκάδων πολιτικών που ο ίδιος εμπιστεύθηκε. Γιατί, πέρα από τους φόρους, έχει απέναντί του τις τράπεζες που έχουν κλείσει τις στρόφιγγες πληρώνοντας και εκείνες το τίμημα της αναξιοπιστίας της Ελλάδος διεθνώς.

Είμαστε ακόμη στην αρχή του κύκλου της οργής, γιατί η νέα πραγματικότητα καταγράφεται εγκεφαλικά, αλλά δεν έχει ακόμη πονέσει πραγματικά. Οταν όμως θα τη νιώσει η υγιής μεσαία και ανώτερη τάξη αυτής της χώρας, οι συνέπειες θα είναι τεράστιες. Γιατί, ως γνωστόν, η ιστορία έχει αποδείξει πως είναι αυτή η τάξη που όταν φτάνει στα όριά της γίνεται καταλύτης σοβαρότατων πολιτικών και κοινωνικών εξελίξεων σε μια χώρα.

Το κράτος είναι παντού απορυθμισμένο και όλα μοιάζουν να βρίσκονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Γιατί βέβαια δεν θα μπορούσε να δρουν με άνεση οι…εντιμότατοι φίλοι μας μόνο στον τομέα της οικονομίας, να αφήνουν μαύρες τρύπες παντού, να αδειάζουν ταμεία , να παραποιούν στοιχεία, και να δημιουργούμε χρέη . Όχι γιατί είμαστε ωραίοι, αλλά γιατί μάθαμε να είμαστε ασύδοτοι και να μην υπολογίζουμε ότι μπορεί και να είμαστε επιβάτες σε ένα πλοίο που μπορεί να λέγεται Τιτανικός…Έτσι φερθήκαμε παντού. Σε όλους τους τομείς της δημόσιας αλλά και της ατομικής ζωής μας.

Γι αυτό και δεν εντυπωσιάστηκα ακούγοντας τον υπουργό Προστασίας του πολίτη να μας περιγράφει στον FLASH τα απίστευτα όρια της εγκληματικότητας, που εκτός των άλλων έχουμε να αντιμετωπίσουμε. Τα λόγια του δεν χρειάζονται σχόλια. «Δεν είναι ένας και δύο οι εγκληματίες που έχουμε να αντιμετωπίσουμε. Στρατοί ολόκληροι από εγκληματίες είναι εδώ για να σκοτώνουν! Οι κακοποιοί αυτοί , Έλληνες και Αλβανοί κυρίως , διαθέτουν στρατούς από Αλβανούς. Σε λίγο , θα ελέγχουν τη χώρα, τη δημοκρατία και την κοινωνία. Είμαστε Καμπούλ και κάτι χειρότερο…» Είπε και άλλα πολλά, όπως ότι διαθέτουν και άπειρο χρήμα και τεράστιο εξοπλισμό.

Τη γεύση όλων αυτών την πήραμε πάλι, μόλις πριν από δυο μέρες στο τελευταίο αιματηρό επεισόδιο στον Βύρωνα. Τώρα, πως με τόσους στρατούς Αλβανών που μας περιγράφει , είναι αισιόδοξος πως μετά το Πάσχα , η αστυνόμευση θα είναι τόσο μεγάλη και επιτυχής ώστε θα «μεταλλαχθεί» αστραπιαία η ελληνική αστυνομία ,για να αντιμετωπίζει τέτοιας πρωτοφανούς έκτασης φαινόμενα, , μόνο ο ίδιος μπορεί να ξέρει. Και όταν πρόκειται για τον ίδιο υπουργό που επί των ημερών του πιάστηκε η 17 Νοέμβρη, θέλουμε να αισθανόμαστε και μια επί πλέον ασφάλεια ότι μάλλον ξέρει.

Βέβαια αυτή η έμφαση στους στρατούς των Αλβανών που είναι εδώ για να σκοτώνουν, δημιουργεί και επιδεινώνει τα φοβικά σύνδρομα που υπάρχουν σε πολλούς για τους μετανάστες , πόσο μάλλον όταν συμπληρώνει πως οι περισσότεροι από τους φονιάδες είναι νόμιμοι στη χώρα. Όλα αυτά επιβεβαιώνουν ότι έχει ανοίξει ο ασκός του Αιόλου και καλό θα είναι να δεθούμε σαν τον Οδυσσέα στο κατάρτι του .. Τιτανικού. Αφήστε που μου άφησε και το ερωτηματικό, αν κινδυνεύουμε περισσότερο από τους Γερμανούς ή από τους Αλβανούς!

«Οι καφενέδες και τα γαλακτοπωλεία γέμιζαν κόσμο και γύρω στο μεσημεράκι ο κήπος της Κλαυθμώνος κινδύνευε να πλημμυρίσει από τους οδυρμούς και τους κρουνούς δακρύων των νεοαπολυμένων δημοσίων υπαλλήλων. Οι πλείονες αυτών, είχαν, επιπλέον, πληρώσει ακριβά τη θέση. Ο κοντός και αρκούντως φαρδύς άντρας, με το υπερβολικά ψηλό καπέλο, δυσανάλογο με το ύψος του, φορώντας μέρα μεσημέρι μαύρη ρεδιγκότα, κατερχόταν την οδό Δραγατσανίου κουνώντας το μπαστούνι του, στον ίδιο ρυθμό με το ανεμολόγιο των λόγων του. Ηταν ο βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος Ιωσήφ Μαυρομούστακος, τον οποίο, όταν οι κλαυθμυρίζοντες απολυμένοι τον είδαν να βγαίνει από το Υπουργείο Οικονομικών, τον πήραν το κατόπι. Κενές ουσίας λέξεις έβγαιναν ασυνειρμικά από το στόμα του βουλευτή, υποσχόμενου γενικώς και αορίστως επαναπρόσληψή τους».

Αυτή τη σκηνή ταπείνωσης των πολιτών είδε ο Κεφαλονίτης εισαγγελέας Ρόκκος Χοϊδάς και εξανέστη, κατηγορώντας τον βουλευτή ότι λοιδορεί και εκμεταλλεύεται τον κόσμο. Τον κάλεσε να εισηγηθεί στη Βουλή νόμο για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων ‘‘αφού θεσπιστούν αυστηρότατα κριτήρια διά την πρόσληψίν των’’. Προς στιγμήν επικράτησε γενικός ενθουσιασμός, αλλά ο Χοϊδάς συνέχισε: «Εάν δεν θεσπιστούν αντικειμενικά κριτήρια προσλήψεων, αι πελατειακαί δοσοληψίαι θα μαστίζουν την τάλαινα χώρα και η κακοδαιμονία θα συνεχίζεται, γεμίζοντας το δημόσιο με επίορκους δημόσιους λειτουργούς».

«Τότε», συνεχίζει την περιγραφή η Πριοβόλου, «μουρμουρίζοντας με δυσαρέσκεια το πλήθος διαλύθηκε, ενώ οι ‘‘αδικημένοι του δημοσίου’’ ακολούθησαν τον βουλευτή».

Όλα αυτά (και άλλα που θα μάθετε αν διαβάσετε το βιβλίο) συνέβαιναν εκεί γύρω στα 1870. Σήμερα, το μόνο που έχει αλλάξει είναι η μονιμότητα. Κατά τα λοιπά, ο Χοϊδάς επαληθεύθηκε πλήρως. Με κούφια λόγια και πελατειακές σχέσεις…

Με τους μετανάστες δεν γίνεται να μην κάνουμε τίποτα. Αλλά ούτε γίνεται να κάνουμε τα πάντα

Το χειρότερο είναι πως αυτά τα χρήματα κυριολεκτικά θα πεταχτούν. Το Χρηματιστήριο, για παράδειγμα, είναι «περσινά ξινά σταφύλια». Η υπόθεση της εγκληματικής δράσης της ΔΕΚΑ σέρνεται ακόμη στα δικαστήρια και το σκάνδαλο όσον αφορά στα πολιτικά πρόσωπα έχει προ πολλού παραγραφεί. Κάπως έτσι θα πάνε και οι υπόλοιπες (παραγεγραμμένες) υποθέσεις. Με κορυφαία αυτή των υποκλοπών, όπου πάλι οι βουλευτές θα ασχοληθούν με καρτοκινητά που καταλήγουν σε… οίκους ανοχής!

Η συζήτηση γύρω από τις αμοιβές των βουλευτών και τη φορολόγησή τους είναι παραπλανητική. Και εδώ το πρόβλημα δεν είναι οικονομικό, αλλά πολιτικό. Τα αρχηγοκεντρικά κόμματά μας δεν αφήνουν περιθώρια δράσης για τους βουλευτές τους –τόσο όσον αφορά στο νομοθετικό έργο όσο και στην άσκηση του κοινοβουλευτικού ελέγχου. Τα νομοσχέδια ετοιμάζονται από τους υπουργούς και αν κανείς τολμήσει να μην ψηφίσει κάποιο, τότε σηκώνεται επανάσταση και μπαίνει θέμα κομματικής πειθαρχίας –ή και διαγραφής. Ο κοινοβουλευτικός έλεγχος είναι μια γραφειοκρατική διαδικασία, όπου ο βουλευτής λέει για τρία λεπτά τα δικά του και ο υπουργός απαντά, λέγοντας κι αυτός τα δικά του.

Μέσα σ’ αυτήν την απαξίωση όλοι διερωτώνται για ποιο λόγο οι βουλευτές να έχουν οποιαδήποτε αμοιβή. Και δεν καταλαβαίνουν –οι λαϊκιστές– πως το πρόβλημα είναι ότι ακόμη και ένα ευρώ όταν δίνεται για να πηγαίνουν οι βουλευτές σε γάμους και βαφτίσια και να επιδίδονται στο σπορ των ρουσφετιών είναι πολύ. Το πρόβλημα είναι πώς θα αποκτήσουμε βουλευτές που να τ’ αξίζουν τα λεφτά τους. Και να μην παρακολουθούν άβουλοι και μοιραίοι τη χώρα να κατεβαίνει συνεχώς του κακού τη σκάλα…